คำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา 2568 - อัตราขั้นบันได หักค่าใช้จ่าย ลดหย่อน พร้อมตัวอย่าง
วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาปีภาษี 2568 ตั้งแต่ต้นจนจบ ตั้งแต่แยกหมวดเงินได้ 40(1) ถึง 40(8) หักค่าใช้จ่าย ลดหย่อน คำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได 0-35% พร้อมตัวอย่างจริง 3 ระดับรายได้
ภาพรวมการคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคำนวณจากเงินได้สุทธิ ไม่ใช่เงินเดือนหรือรายได้รวมทั้งหมด ขั้นตอนหลักมี 4 ขั้น
- รวมเงินได้พึงประเมินทั้งปี (ก่อนหัก)
- หักค่าใช้จ่ายตามหมวดเงินได้ที่กรมสรรพากรกำหนด
- หักค่าลดหย่อนส่วนตัว ครอบครัว ประกัน กองทุน ฯลฯ
- นำเงินได้สุทธิที่เหลือไปคำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได
สูตรสรุปสั้น ๆ คือ
เงินได้สุทธิ = เงินได้พึงประเมิน - ค่าใช้จ่าย - ค่าลดหย่อน
จากนั้นนำเงินได้สุทธินี้ไปเทียบกับตารางอัตราขั้นบันไดเพื่อหาภาษีที่ต้องจ่าย
อัตราภาษีขั้นบันได ปีภาษี 2568
กรมสรรพากรกำหนดอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาแบบก้าวหน้า (Progressive Tax) แบ่งเป็น 8 ขั้น ดังนี้
| เงินได้สุทธิ (บาท/ปี) | อัตราภาษี | ภาษีสูงสุดในขั้นนี้ (บาท) | ภาษีสะสม (บาท) |
|---|---|---|---|
| 0 - 150,000 | ยกเว้น | 0 | 0 |
| 150,001 - 300,000 | 5% | 7,500 | 7,500 |
| 300,001 - 500,000 | 10% | 20,000 | 27,500 |
| 500,001 - 750,000 | 15% | 37,500 | 65,000 |
| 750,001 - 1,000,000 | 20% | 50,000 | 115,000 |
| 1,000,001 - 2,000,000 | 25% | 250,000 | 365,000 |
| 2,000,001 - 5,000,000 | 30% | 900,000 | 1,265,000 |
| 5,000,001 ขึ้นไป | 35% | ไม่จำกัด | - |
หมวดเงินได้พึงประเมิน 40(1) ถึง 40(8)
กรมสรรพากรแบ่งเงินได้เป็น 8 ประเภท แต่ละประเภทมีวิธีหักค่าใช้จ่ายต่างกัน
40(1) เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส
เงินได้จากการจ้างงานประจำ รวมถึงเงินเดือน ค่าล่วงเวลา โบนัส คอมมิชชัน
หักค่าใช้จ่ายเหมา 50% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
40(2) ค่าจ้างทำของ รับเหมา ค่านายหน้า
เงินได้จากการรับจ้างที่ไม่ใช่การจ้างงานประจำ เช่น ค่านายหน้า ค่าที่ปรึกษา ค่าวิทยากร
หักค่าใช้จ่ายเหมา 50% ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท (รวมกับ 40(1) ต้องไม่เกิน 100,000 บาท)
40(3) ค่าลิขสิทธิ์ ค่าสิทธิ Goodwill
เลือกได้ 2 แบบ คือหักเหมา 50% ไม่เกิน 100,000 บาท หรือหักตามจริง
40(4) ดอกเบี้ย เงินปันผล กำไรจากการขายหลักทรัพย์
หักค่าใช้จ่ายไม่ได้ แต่สามารถเลือกหักภาษี ณ ที่จ่ายแบบ Final Tax และไม่นำมารวมคำนวณ
40(5) ค่าเช่าทรัพย์สิน
หักค่าใช้จ่ายเหมาตามประเภททรัพย์สิน
| ประเภททรัพย์สิน | อัตราหักเหมา |
|---|---|
| บ้าน อาคาร สิ่งปลูกสร้าง ท่าเรือ | 30% |
| ที่ดินที่ใช้ในเกษตรกรรม | 20% |
| ที่ดินที่ไม่ใช้ในเกษตรกรรม | 15% |
| ยานพาหนะ | 30% |
| ทรัพย์สินอื่น | 10% |
40(6) วิชาชีพอิสระ
ได้แก่ การประกอบโรคศิลปะ (แพทย์ ทันตแพทย์ เภสัชกร พยาบาล), กฎหมาย (ทนายความ), วิศวกรรม, สถาปัตยกรรม, บัญชี, ประณีตศิลปกรรม
หักเหมา 30% สำหรับการประกอบโรคศิลปะ และ 30% สำหรับวิชาชีพอิสระอื่น ๆ หรือเลือกหักตามจริง
40(7) ค่ารับเหมาที่ผู้รับเหมาจัดหาสัมภาระเอง
หักเหมา 60% หรือหักตามจริง
40(8) เงินได้อื่น ๆ ที่ไม่เข้าหมวด 40(1) ถึง 40(7)
เช่น รายได้จากการค้าขาย ธุรกิจ พาณิชย์ เกษตรกรรม อุตสาหกรรม ขนส่ง อัตราหักเหมาแตกต่างกันตามประเภทกิจกรรม ตั้งแต่ 40% ถึง 60%
ค่าลดหย่อนที่สำคัญ ปีภาษี 2568
หลังหักค่าใช้จ่ายแล้ว ยังหักค่าลดหย่อนได้อีก สรุปรายการหลัก ๆ ดังนี้
| รายการ | วงเงินสูงสุด (บาท) | เงื่อนไขสำคัญ |
|---|---|---|
| ลดหย่อนส่วนตัว | 60,000 | ทุกคนที่มีเงินได้ |
| คู่สมรส | 60,000 | คู่สมรสไม่มีเงินได้ |
| บุตร (คนที่ 1) | 30,000 / คน | อายุต่ำกว่า 20 ปี หรือกำลังศึกษา |
| บุตร (คนที่ 2 เกิดหลัง พ.ศ. 2561) | 60,000 / คน | ส่งเสริมการมีบุตร |
| บิดามารดา | 30,000 / คน | อายุ 60+ รายได้ไม่เกิน 30,000/ปี |
| ผู้พิการ/ทุพพลภาพ | 60,000 / คน | ต้องมีบัตรประจำตัวคนพิการ |
| ประกันสังคม | 9,000 | ตามที่จ่ายจริง |
| เบี้ยประกันชีวิต | 100,000 | กรมธรรม์ 10 ปีขึ้นไป |
| เบี้ยประกันสุขภาพ | 25,000 | รวมกับประกันชีวิตไม่เกิน 100,000 |
| กองทุน SSF | 200,000 | 30% ของเงินได้ ถือ 10 ปีขึ้นไป |
| กองทุน RMF | 500,000 | 30% ของเงินได้ รวม PVD ไม่เกิน 500,000 |
| กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD) | 500,000 | รวมกับ RMF ไม่เกิน 500,000 |
| ดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน | 100,000 | ตามที่จ่ายจริง |
| เงินบริจาคทั่วไป | 10% ของเงินได้หลังหักค่าลดหย่อน | ต้องมีใบเสร็จ |
| เงินบริจาคเพื่อการศึกษา/กีฬา/โรงพยาบาลรัฐ | หักได้ 2 เท่า ไม่เกิน 10% ของเงินได้ | ต้องบริจาคผ่าน e-Donation |
ตัวอย่างที่ 1 - เงินเดือน 25,000 บาท (โสด ไม่มีค่าลดหย่อนอื่น)
| รายการ | จำนวน (บาท) |
|---|---|
| เงินเดือนทั้งปี (25,000 x 12) | 300,000 |
| หักค่าใช้จ่าย 40(1) เหมา 50% ไม่เกิน 100,000 | -100,000 |
| หักลดหย่อนส่วนตัว | -60,000 |
| หักประกันสังคม (750 x 12) | -9,000 |
| เงินได้สุทธิ | 131,000 |
เงินได้สุทธิ 131,000 บาท ต่ำกว่า 150,000 บาท จึงได้รับยกเว้นภาษีทั้งหมด
ภาษีที่ต้องจ่าย = 0 บาท
ตัวอย่างที่ 2 - เงินเดือน 50,000 บาท (โสด มีประกันชีวิต)
| รายการ | จำนวน (บาท) |
|---|---|
| เงินเดือนทั้งปี (50,000 x 12) | 600,000 |
| หักค่าใช้จ่าย 40(1) | -100,000 |
| หักลดหย่อนส่วนตัว | -60,000 |
| หักประกันสังคม (750 x 12) | -9,000 |
| หักเบี้ยประกันชีวิต | -25,000 |
| เงินได้สุทธิ | 406,000 |
คำนวณภาษีตามขั้นบันได
| ขั้นเงินได้ (บาท) | อัตรา | ภาษี (บาท) |
|---|---|---|
| 0 - 150,000 | ยกเว้น | 0 |
| 150,001 - 300,000 | 5% | 7,500 |
| 300,001 - 406,000 | 10% | 10,600 |
| ภาษีที่ต้องจ่ายรวม | 18,100 | |
อัตราภาษีที่แท้จริง (Effective Tax Rate) = 18,100 / 600,000 = 3.02%
เทียบเป็นรายเดือน จ่ายภาษีประมาณ 1,508 บาท/เดือน
ตัวอย่างที่ 3 - เงินเดือน 100,000 บาท (แต่งงาน มีลูก 1 คน มี PVD)
| รายการ | จำนวน (บาท) |
|---|---|
| เงินเดือนทั้งปี (100,000 x 12) | 1,200,000 |
| หักค่าใช้จ่าย 40(1) | -100,000 |
| หักลดหย่อนส่วนตัว | -60,000 |
| หักลดหย่อนคู่สมรส (ไม่มีเงินได้) | -60,000 |
| หักลดหย่อนบุตร 1 คน | -30,000 |
| หักประกันสังคม | -9,000 |
| หักเบี้ยประกันชีวิต | -50,000 |
| หักเบี้ยประกันสุขภาพ | -15,000 |
| หักกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ PVD (5% ของเงินเดือน) | -60,000 |
| หักดอกเบี้ยสินเชื่อบ้าน | -80,000 |
| เงินได้สุทธิ | 736,000 |
คำนวณภาษีตามขั้นบันได
| ขั้นเงินได้ (บาท) | อัตรา | ภาษี (บาท) |
|---|---|---|
| 0 - 150,000 | ยกเว้น | 0 |
| 150,001 - 300,000 | 5% | 7,500 |
| 300,001 - 500,000 | 10% | 20,000 |
| 500,001 - 736,000 | 15% | 35,400 |
| ภาษีที่ต้องจ่ายรวม | 62,900 | |
อัตราภาษีที่แท้จริง = 62,900 / 1,200,000 = 5.24%
ถ้าไม่มีค่าลดหย่อนใด ๆ เลย (นอกจากส่วนตัวและค่าใช้จ่าย) เงินได้สุทธิจะเป็น 1,040,000 บาท ภาษี 125,000 บาท ค่าลดหย่อนช่วยประหยัดภาษีไปได้ 62,100 บาท
หักค่าใช้จ่ายเหมา vs ตามจริง - เลือกอย่างไร
เงินได้หมวด 40(5) ถึง 40(8) สามารถเลือกหักค่าใช้จ่ายได้ 2 วิธี
หักเหมา
- สะดวก ไม่ต้องเก็บหลักฐาน
- กรมสรรพากรกำหนดอัตราไว้ตายตัวตามประเภท
- เหมาะกับธุรกิจที่มีต้นทุนต่ำ เช่น ที่ปรึกษา ฟรีแลนซ์
หักตามจริง
- ต้องเก็บหลักฐานค่าใช้จ่ายทุกรายการ
- ต้องทำบัญชีรายรับรายจ่าย
- เหมาะกับธุรกิจที่มีต้นทุนสูงกว่าอัตราเหมา เช่น ร้านอาหาร ค้าส่ง
เงินได้หลายหมวดรวมกัน คำนวณอย่างไร
ถ้ามีรายได้หลายหมวดในปีเดียวกัน ให้แยกคำนวณค่าใช้จ่ายแต่ละหมวด แล้วนำเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายทั้งหมดมารวมกัน จากนั้นหักค่าลดหย่อนแล้วคำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได
ตัวอย่าง: มีเงินเดือน 40(1) ปีละ 600,000 บาท และรายได้ค่าเช่าอาคาร 40(5) ปีละ 240,000 บาท
| หมวดเงินได้ | เงินได้ (บาท) | หักค่าใช้จ่าย | คงเหลือ (บาท) |
|---|---|---|---|
| 40(1) เงินเดือน | 600,000 | 50% ไม่เกิน 100,000 | 500,000 |
| 40(5) ค่าเช่าอาคาร | 240,000 | เหมา 30% | 168,000 |
| รวมเงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย | 668,000 | ||
จากนั้นนำ 668,000 บาท ไปหักค่าลดหย่อนและคำนวณภาษีตามขั้นบันไดตามปกติ
กำหนดยื่นภาษี
- ภาษีปีภาษี 2568 ยื่นแบบ ภ.ง.ด. 90 หรือ 91 ภายในวันที่ 31 มีนาคม 2569
- ยื่นทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Filing) ผ่าน rd.go.th ขยายเวลาถึง 8 เมษายน 2569
- กรณีมีรายได้จากเงินเดือนอย่างเดียว ใช้แบบ ภ.ง.ด. 91
- กรณีมีรายได้หลายประเภท ใช้แบบ ภ.ง.ด. 90
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- เอาเงินเดือนรวมทั้งปีไปคูณอัตราภาษีสูงสุดเลย ทำให้คิดว่าจ่ายภาษีเยอะกว่าจริง
- ลืมหักค่าใช้จ่ายก่อนหักค่าลดหย่อน
- นำเงินปันผลที่ถูกหักภาษี 10% แล้ว มารวมคำนวณอีกรอบ ทั้งที่อัตราจริงสูงกว่า 10%
- หักค่าลดหย่อน RMF กับ PVD รวมกันเกิน 500,000 บาท
- หักค่าลดหย่อนประกันชีวิตกับประกันสุขภาพรวมกันเกิน 100,000 บาท
สรุป
การคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไม่ซับซ้อนอย่างที่คิด เริ่มจากรวมเงินได้ หักค่าใช้จ่าย หักค่าลดหย่อน แล้วเอาเงินได้สุทธิไปเทียบตารางขั้นบันได ยิ่งวางแผนลดหย่อนภาษีดี ยิ่งประหยัดได้มาก ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงจากประมวลรัษฎากรและประกาศกรมสรรพากร ควรตรวจสอบกับ rd.go.th เสมอก่อนยื่นแบบ
บทความนี้เป็นข้อมูลเพื่อการศึกษาเบื้องต้นและเป็นแนวทางทั่วไป กฎเกณฑ์และอัตราต่างๆ อาจเปลี่ยนแปลงตามเวลา ควรตรวจสอบกับสถาบันการเงินหรือผู้เชี่ยวชาญโดยตรงก่อนตัดสินใจ